Czy o skutecznym porozumiewaniu się można jeszcze powiedzieć coś nowego? Zdecydowanie tak – bo do zmiennej, pędzącej rzeczywistości trzeba się nieustannie przystosowywać. Tegoroczny Kongres Efektywnej Komunikacji pokazał, ile już osiągnęliśmy w zakresie standardów komunikacyjnych, takich jak prosty język, i jak wiele jeszcze przed nami.

Z tego artykułu dowiesz się:

• czym jest Kongres Efektywnej Komunikacji (KEK);
• jakie warsztaty odbyły się w ramach KEK;
• co rozbudziło największe emocje podczas debat i rozmów;
• jak formułować skuteczne komunikaty;
• czy prosty język ma szansę w polskich realiach;
• jakie wnioski płyną z KEK, czyli jak brzmi 8 rad dla upraszczających.

Kongres Efektywnej Komunikacji – co to takiego?

Dla osób zainteresowanych prostym językiem, skutecznym porozumiewaniem się oraz dostępnością edukacyjno-informacyjną jest to wydarzenie wyjątkowe. Kongres Efektywnej Komunikacji przyciąga osoby z różnych sektorów i branż, ze wszystkich stron Polski. To przestrzeń rozmów, okazja do uczenia się od ekspertów i praktyków, prawdziwa kopalnia inspiracji.

Warsztaty

W tym roku pierwszy dzień Kongresu Efektywnej Komunikacji wypełniły zróżnicowane warsztaty. W programie znalazły się takie tematy jak UX writing, język migowy, komunikacja wspomagająca i niewerbalna, zastosowanie sztucznej inteligencji, empatia w mówieniu i pisaniu, zasady tekstu łatwego do czytania i rozumienia, zasady prostego języka.

Fot. Akademia Redaktora

Efektywna komunikacja to także skuteczne teksty – skuteczne, a więc przede wszystkim poprawne merytorycznie i językowo oraz dopracowane. Tego zagadnienia dotyczyło moje szkolenie „Po prostu korekta. Dobre praktyki w pracy z tekstem”.

Najpierw uczestnicy warsztatów poznali różnice między korektą a upraszczaniem oraz 7 sposobów na udoskonalanie tekstów. Następnie przeszliśmy do korekty w praktyce, czyli do poprawiania zdań, akapitów i pełnego tekstu. Między ćwiczeniami dyskutowaliśmy – np. o tym, jak sobie radzić ze specyficznymi kontekstami oraz skąd czerpać rzetelną wiedzę na temat poprawności językowej.

Fot. Akademia Redaktora

Debaty i rozmowy

Drugiego dnia Kongresu wielkie emocje rozpaliła debata o tzw. wymogu B2. O co chodzi? Eksperci wyjaśnili słuchaczom, że na podmioty zajmujące się bankowością elektroniczną narzucono obowiązek porozumiewania się z klientami na poziomie biegłości językowej B2. Doktor Tomasz Piekot – krok po kroku – wyjaśniał, skąd ten wymóg znalazł się w ustawie o dostępności. Trop prowadzi do WCAG, czyli do unijnych wytycznych dotyczących dostępności treści internetowych. 

Źródło: Fundacja Języka Polskiego, LinkedIn, 5.11.2025

Jaki wniosek z tej debaty? Marta Smyrska, współzałożycielka agencji Contelia, świetnie to ujęła: „Z B2 jest podobnie jak z parytetami: nikt ich nie lubi, ale lubimy to, co one robią. Dzięki masowemu upraszczaniu komunikacji w sektorze bankowym prosty język będzie promieniować i wpływać na inne sektory”.

W programie drugiego dnia Kongresu znalazły się także dwie inne debaty: o prostym języku w samorządach oraz o prostym języku i komunikacji w opiece zdrowotnej. Osobne wystąpienia mieli eksperci z zakresu komunikacji kryzysowej.

Źródło: Fundacja Języka Polskiego, LinkedIn, 5.11.2025

Źródło: Fundacja Języka Polskiego, LinkedIn, 5.11.2025

Na takie wydarzenia jeżdżę jednak nie tylko dla zdobycia nowej wiedzy, ale przede wszystkim po to, by spotkać się na żywo z ludźmi – i ze znajomymi (choćby wirtualnymi), jak też z dotąd nieznanymi. Niezmiennie wierzę w moc bezpośredniego kontaktu, a na wydarzeniu takim jak Kongres Efektywnej Komunikacji ta kwestia nabiera dodatkowego wymiaru. 

Źródło: Fundacja Języka Polskiego, LinkedIn, 5.11.2025

Fot. Akademia Redaktora

Fot. Akademia Redaktora

Wątki poruszane podczas debat, warsztatów i luźnych rozmów złożyły się na zniuansowaną, ale spójną wizję skutecznej komunikacji w XXI wieku. Co istotne, jest to wizja w trakcie urzeczywistniania.

Skuteczna komunikacja – czyli jaka?

Aby komunikat zadziałał, należy spełnić określone warunki. Przede wszystkim nadawca musi sprostać możliwościom i potrzebom odbiorcy. W ogólnym ujęciu sprowadza się to do stosowania kilku zasad formułowania komunikatów.

• Normatywność, czyli poprawność

„Składnia to silnik, od tego trzeba zacząć” – słowa prof. Jarosława Liberka doskonale oddają istotę poprawności językowej. Norma istnieje właśnie po to, by budować na niej porozumienie. Błędy i niezręczności zakłócają przekaz oraz pogarszają wizerunek nadawcy.

• Zwięzłość i rzeczowość

Tempo życia i natężenie bodźców przekształcają naszą percepcję. Widać to np. u przedstawicieli pokolenia Z, dorastających w scyfryzowanym świecie. Postmillenialsi (i młodsi) chcą czytać szybko i krótko. Przekaz powinien być zatem zwięzły i rzeczowy, pozbawiony nadmiaru, odpowiednio uporządkowany.

• Przejrzystość i czytelność

Porządek powinien być cechą zarówno treści, jak i formy przekazu. Układ graficzny, kompozycja, światło między wersami – to integralne części komunikatu.

• Konwersacyjność

Porozumiewamy się zawsze z drugim człowiekiem lub z grupą ludzi. Dlatego w skutecznej komunikacji nie może zabraknąć empatii ani wyczucia. Dotyczy to zarówno mowy, jak i pisma.

• Prosty język

Z badania PIAAC 2023 wynika, że 39% Polaków ma trudności z rozumieniem czytanego tekstu. Jednym ze sposobów przeciwdziałania temu problemowi jest prosty język. 

Ten standard komunikacyjny, czyli zbiór zasad formułowania zrozumiałych tekstów, jest przydatny w wielu obszarach i kontekstach. Sprawia, że przeciętny czytelnik może szybciej i łatwiej przyswoić potrzebne informacje, a następnie je wykorzystać. Prosty język wspiera dostępność i różnorodność, pozwala wyrażać szacunek i budować podmiotowość.

Anita Noskowska-Piątkowska, szefowa służby cywilnej, powiedziała: „Prosty język to efektywna komunikacja, służy każdemu, dlatego zarządzający powinni mieć to na uwadze”. Niestety, w praktyce nie zawsze tak to wygląda.

Źródło: Fundacja Języka Polskiego, LinkedIn, 5.11.2025

Czy prosty język może się przebić przez polskie realia?

Podczas Kongresu Efektywnej Komunikacji wywiązała się dyskusja na temat ustawy o prostym języku. Ujawnili się zarówno zwolennicy zachęcania do upraszczania tekstów, jak i osoby postulujące wprowadzenie takiego wymogu. W pewnym momencie padło trafne pytanie: Czy chcielibyśmy, aby ustawa o prostym języku była napisana językiem dzisiejszych ustaw?

Do prawnych rozwiązań w zakresie upraszczania prowadzi zatem długa i kręta droga… ale być może powoli na nią wkraczamy.

Wnioski z Kongresu Efektywnej Komunikacji – 8 rad dla upraszczających

Aby upraszczać komunikację, nie trzeba mieć prawnego zezwolenia. Wprowadzanie prostego języka to bardzo często inicjatywa oddolna. I Ty możesz ją wprawić w ruch – w każdej chwili. Sięgnij po poniższe wnioski z Kongresu Efektywnej Komunikacji – nadałam im formę porad, aby było Ci łatwiej wprowadzić je w życie.

1. Zacznij od siebie

Trudno jest zmienić od razu cały system (np. w urzędzie lub w firmie) oparty na skomplikowanej, nadmiarowej komunikacji. Dlatego zacznij od małego pola wpływu: od siebie. Spójrz krytycznie na swoje e-maile, prezentacje, wystąpienia. Co możesz w nich uprościć? Zacznij komunikować inaczej – i obserwuj efekty. 

2. Pisz prościej, niż myślisz

Zanim napiszesz – przefiltruj swoje myśli. Przetwórz je na notatki, odcedź z nadmiaru. Znajdź to, co w przekazie niezbędne. Sformułuj zdania, a potem sprawdź, czy nie da się z nich usunąć czegoś jeszcze. Właśnie tak powstają proste komunikaty.

3. Działaj horyzontalnie

Jeśli pracujesz w ramach struktury, np. urzędowej lub firmowej, być może Twoja inicjatywa spotka się z oporem na wyższych szczeblach. Dlatego zamiast działać wertykalnie, spróbuj inaczej: porozmawiaj o upraszczaniu w swoim zespole, podejmij ten temat w dyskusji między zespołami. Szukaj sprzymierzeńców na tym samym szczeblu. Inspiruj i twórz poziomą sieć. Gdy połączycie siły, łatwiej wam będzie przekonać „górę”.

4. Prowokuj zastanowienie

Komplikowanie przekazu często wynika z mylnych przekonań i z przyzwyczajeń. Na przykład zapis o podstawie prawnej umieszczany w pismach – czy naprawdę jest zawsze niezbędny? Albo formułka „Uprzejmie informujemy, że…” – co ona właściwie wnosi do tekstu? Pytaj o to i o inne kwestie, które Twoim zdaniem można by uprościć. Zadawaj proste pytania, by pokazywać inną perspektywę i otwierać przestrzeń do zmian.

5. Uwierz we współpracę

Być może już upraszczasz i zastanawiasz się, jak utrzymać standard pism w różnych wydziałach dużego urzędu lub przedsiębiorstwa. Jedna osoba ma przecież ograniczone moce przerobowe. Oto sposób: sieć liderów prostego języka. Sieć specjalistów, którzy uczą upraszczania, konsultują, udzielają merytorycznej pomocy i wskazują obszary do poprawy. Inni też mogą upraszczać – potrzebują tylko wsparcia oraz przestrzeni do działania i samorozwoju. Warunkiem utrzymania wysokiego standardu pism jest zatem dobrze zorganizowana współpraca oparta na zaufaniu i wsparciu.

6. Mierz to, co możesz

Czasem trudno udowodnić, że to właśnie komunikacja przyczyniła się do poprawy wskaźników. Zmieniamy przecież nie tylko tekst – odświeżamy również inne elementy (np. wizualne i technologiczne), usprawniamy procesy. Dlatego mierz to, co jesteś w stanie mierzyć. Pytaj odbiorców, obserwuj reakcje, zbieraj przykłady. Każda opinia jest lepsza niż brak danych.

7. Miej na uwadze nieufność odbiorców

Społeczeństwo jest przyzwyczajone do skomplikowanych pism. Ma z nimi problem, ale ich oczekuje, bo „przecież tak piszą urzędy”. W oczach wielu odbiorców krótkie pismo ma niską wagę – długie wygląda poważniej. Ludzie sądzą, że skoro coś jest długie i zawiłe, to widocznie musi takie być, tym bardziej że zawsze było. 

Dlatego zmiana polegająca na uproszczeniu może budzić zdziwienie, opór, a nawet nieufność lub oburzenie (np. „Z jakiej racji piszą do mnie na ty?!”, „To jakieś oszustwo, banki tak nie piszą”). Pamiętaj o tym. Świetnie podsumowała tę kwestię Dorota Węgrzyńska-Jarząbek, radczyni prawna: „W prostym języku ważne jest oduczanie”. 

8. Doceniaj małe kroki

Małe kroki prowadzą do wielkiej zmiany. Udało Ci się przeforsować jedną zmianę w komunikacji? Uprościliście z zespołem jedno pismo? Doskonale! To może być początek komunikacyjnej rewolucji.

Interesuje Cię temat prostego języka i efektywnej komunikacji? Pozostańmy w kontakcie. Dołącz do newslettera Akademii Redaktora – czekają na Ciebie regularne porcje wiedzy i rozwojowych inspiracji.